Wie of wat is mijn ‘ik’?

Gedachten zijn geen feiten!

Binnen de Mindfulness leer je dat gedachten geen feiten zijn. Voor de diepzielduikers kan deze stelling direct wat filosofische vragen opwekken… Als gedachten geen feiten zijn, hoe werkelijk zijn dan de gedachten die ik over mijzelf heb? Hoe echt is die ‘ik’ dan naar welke we telkens weer verwijzen? Die ‘ik’ die telkens om aandacht vraagt in ons denken?

Niet dus. Toch is het deze labelmachine, ons brein, anders ego, dat bij een uitspraak als deze gelijk in de weerstand schiet. Dat laboratorium waar we, op basis van ervaringen, theoretische conclusies over onszelf getrokken hebben en zijn gaan geloven. Wie of wat is dan die ‘ik’ die gelijk de gedachte creëert van: ‘Hoezo bestaat mijn ‘ik’ niet?’. Hetgeen deze respons geeft is hetzelfde mechanisme die de persona vormt. Oftewel: de realiteit volgens het brein, die er natuurlijk gewoon mag zijn.

Het brein lijkt een grote pudding aan coping mechanismes, met ‘overleven’ als hoofdgerecht.

Vind ik leuk

Als we bovenstaande niet beseffen, dan zijn we gekaapt door de automatische piloot. Dan zit je in een loop (spreek uit ‘loep’) van willekeurige gedachten die zichzelf dwangmatig, obsessief af willen maken. Een combinatie van frustratie, verantwoordelijkheid buiten onszelf leggen en de ziekte van het-is-nooit-goed-genoeg en het virus van bevestig-alsjeblieft-mijn-bestaan, ook wel bekend als het virus van ‘Vind-mij-leuk’.

Hoezeer ik hier ook het ‘Ikje’ af lijk te schieten: het heeft zeker wel bestaansrecht! Ik maak hier niet een punt, maar een dubbele punt.

De kaart is niet het gebied

Op mentaal vlak is er een mentale kaart van de wereld en hoe deze eruit ziet gemaakt.

Zo heeft een ieder zijn of haar model van de wereld, nietwaar? Vanuit hier plakken we weer labels op iedereen buiten onszelf om enigszins het wereldmodel van de ander te kunnen ‘begrijpen’ of te categoriseren en is de cirkel rond.

Het lijkt allemaal maar logisch te moeten zijn. Hierbij is het lastig om de objectiviteit te bewaren, omdat ‘logisch’ soms uitnodigt om te vervormen. Een puzzelstukje manipuleren om het toch te laten passen op de plek die je zelf wenst.

Laatst kreeg ik het label ‘denker’ á la publiek opgeplakt. Dit had met name te maken dat ik het rode draad van dit blog uitsprak. Ik probeerde tot twee keer toe een verdere discussie te voorkomen, omdat ik merkte dat deze manier van denken ‘denken’ niet de plek of de tijd was om verder uit te diepen. Tóch kreeg ik tot twee keer toe nieuwe vragen opgeworpen en kreeg ik hierdoor het label van ‘denker’ op mij geplakt. Prima en ik snap het label vanuit het wereldmodel van die ander helemaal!

Zo zie je maar hoe dat werkt… Nu stond ik ook bij anderen bekend als ‘de denker’ op basis van de conclusie van die ander. Een mooiere demonstratie van wat ik bedoel met labels plakken bestaat er dus bijna niet. Blijkt het verdorie ook nog eens besmettelijk te zijn!

De moraal van dit verhaal

Een (waarde)oordeel over jezelf of de ander is per definitie subjectief. Het is een mogelijke, dus variabele uitkomst waar je nooit met de volle honderd procent kan zeggen dat het waar is. Het is een ervaring, een beleving van wat er gebeurd. Het verhaal dat je maakt, of de betekenis die jij er aan geeft is persoonlijk en eigenlijk nooit eenduidig. Hier duid ik op de twee kanten van het verhaal.

Een conclusie trekken over een ervaring is afhankelijk van de interpretatie die je er aan geeft. Zoals je iets vandaag dus ziet, kan morgen een totaal andere betekenis krijgen. Dit doorzien en hier vrede mee hebben, zou wel eens de verlichting kunnen betekenen die je wellicht in dit leven zoekt…

>